Davranışsal Hedefleme veya Behavioral Targeting Nedir?

Davranışsal hedefleme aslında online reklamcılığa ait bir terim. Diğer taraftan tüm reklamcıların idealde ulaşmak istedikleri bir “kızıl elma” veya “Holy Grail”. MSN, Yahoo, Google, AOL bu işi birkaç yıldır yaptıklarını söylüyorlar. AOL Tacoda adında bir davranışsal hedefleme ürününe bir sürü para ödeyip satın aldı.

Amerikadaki Davranışsal HEdeflemeye ayrılan bütçe.

Ne yapar bu davranışsal hedefleme?

İnternette kullanıcıları geniş bir çerçevede izleyip, bıraktığı izleri de değerlendirip sonra kullanıcıya davranışlarına uygun olan en iyi reklamı göstermeye çalışır. Bazen demografinizden, bazen coğrafik bilgilerinizden bazen de siteleri gezme alışkanlıklarınızla ilgili bilgilerden dolayı size özel reklamlar görebilirsiniz. Ancak bu reklamarı diğerlerinden ayırt etmeniz mümkün değildir. Reklam networkü ne kadar büyükse sistem o kadar performanslı işler. Mesela diyelim ki siz bebek sahibi ve çalışan bir annesiniz. Gideceğiniz belli başlı siteler var. Bebeğinizle ilgili sitelerde pratik bilgilere bakabilirsiniz, sonra kadın veya fitness sitelerinde dolaşabilirsiniz, birikiminiz varsa da ekonomi hakkındaki haberleri yüzeysel okursunuz. Dahası anketlerde tercihlerinizi belirterek davranışınızı bildirirsiniz. Bir de demografik bilgilerinizi network içindeki herhangi bir alana bırakmışsanız artık size özel reklamları herhangi bir sayfada görmeye başlarsınız ancak fark etmeden…

Davranışsal hedfleme bir taraftan bakıldığında kullanıcıya dost reklamlar getirerek aslında kullanıcıya bir fırsat sunmuş oluyor. Alakasız reklamları göstermiyor. Ancak özel hayata girip girmediği de tartışılır.

Azınlık Raporu

İnternet reklamcılığının geldiği nokta o kadar büyülü ki diğer reklam mecralarını da heyecanlandırıyor. Bir gün tüm mecralar dijitalleştiğinde bu sistem tüm reklam alanlarını kulanabilir hale gelebilir ve filmlerde(Azınlık Raporu-Minority Report) olduğu gibi gittiğiniz caddede tüm reklam tabelaları size isminizle hitab edip reklamları iletebilir.

Türkiye’de Doğan Grubunun internet reklamcılığı üzerine çalışan Medyanet MediaMind adındaki ürünü ile benzer bir işi yaptıklarını söylüyorlar. Ayrıca Mynet de Clickmos ile benzer bir çalışma yapmakta.

Sonuçta reklamveren eğer teknolojiden kormuyorsa, yeni teknolojileri denemeye meraklıysa ve tabi ürünler de gerçekten iyi geri dönüş verebilirse işte size geleceğin reklamcılık altyapısı. İnternet zaten sessiz bir reklamcılık devrimi yapmıştı. Davranışsal hedefleme de işin tuzu biberi olacak gibi…

Yahoo Web Analytics vs. Google Analytics

Yaklaşık 2 yıldır Google’ın ücretsiz Analytics aracı, web ölçüm sektörünü dağıtıp atmıştı. Bir çok ücretli web ölçüm yazılımı satan şirket farklı iş modellerine doğru kaydı. (Örneğin Omniture) Google o kadar hızla yaygınlaştı ki online sektöründe küçük ve orta boylu sitelerin neredeyse tamamı kullanır oldu. Tam da bu konumda Yahoo yeni ürününü patlattı: Yahoo Web Analytics!.

Ürünü henüz kullanmaya başladım ve ilk göze çarpan Google Analytics’in gün aşırı veya 3-4 saatlik güncellenen raporuna karşılık Yahoo’nun birkaç dakika içinde ziyaret bilgilerini güncelleyebildiğini gördüm.

 

Yahoo’nun bir başka güzelliği demografik analiz yapabilmesi. Sanırım birkaç ayar gerektiriyor ama bu özellik bile başlı başına Google ile farkını ortaya koyuyor.

Başka bir yeni özelliği de gelen ziyaretçilerin farklı segmentlerde değerlendirme imkanına sahip olması. Yani trafik kaynağına veya domaine göre belirlediğiniz kullanıcı segmentlerini gruplayıp sitenizdeki hareketlerini toplu olarak görmenize yardımcı oluyor. Aslında segmentasyon bir davranışsal hedefleme terimi. Kullanıcıların sitenizdeki davranışlarına göre karşılarına farklı olasılıklar sunarak sitenizdeki geçirdiği vakti artırabilir, daha çok sayfa görüntülenmesini sağlayabilirsiniz.

E-ticaret  siteleri içinse ürünlerini daha iyi track edebilecekleri yeni araçlar geliştirilmiş.

Sonuç olarak tüm bu zahmete katlanarak çıkartılan bu ücretsiz ürünün amacını merak etmişsinizdir. Hemen söyleyelim: Reklam pazarı. Online reklam pazarı için ölçümleme, reklamı hedefleme, reklam gösterimi ve geri dönüşleri tek ekrandan ölçebildiğiniz bir aracınız varsa mükemmel kampanyalar yapma imkanınınız da vardır.

Şimdi Yahoo mutlaka Google Adsense benzeri ürününü çıkarmayı planlıyordur…

Linkz sitesi yayında.

Linkz’nin önce reklamlarını görmüştük. Şimdi de sitesi aktif olarak çalışmaya başlamış. Kontera ve Vibrant Media ile büyük benzerlikleri bulunan bir model sunuyorlar.

Sistem kabaca şöyle: Reklamveren reklamını yapacağı kampanya ile ilgili kelimeleri Linkz’den talep ediyor. Linkz de yayıncı ağı içersinde bu kelimeleri bulup müşterisinin reklamını onmouseover’da gösteriyor. Reklamı gören kişi eğer reklama tıklarsa yayıncı para kazanıyor. Bildiğimiz içerik reklamcılığı yani.

Adsense, Adbrite gibi yabancı ürünlere alternatif olan Linkz, Adklik ve Adnet gibi ürünlerin çıkması kesinlikle takdir edilecek bir durum. Ancak ürünlerin verdiği hizmet kalitesi, yayıncı ağı ve teknik alt yapısı da mutlaka güçlü olmalı. Lokal ürünler bu sorunları da zamanla aşacaklardır.

Tabi akla gelen bir sürü de soru var.

Yayıncıya tıklama başına yaklaşık hangi fiyatı öneriyorlar?

Reklamveren de tıklama başına mı ödeme yapıyor?

Online olarak yayıncı ve reklamveren tüm başvuruları, ödemeleri ve reklam takiplerini yapabilecek mi?

Blog yayıncılarına ne şekilde ödeme yapılıyor?(Blog yayıncılarını kabul ediyorları mı?)

ContentLink reklamları yaygınlaşıyor.

İçerik reklamcılığı her gün yeni ürünlerle zenginleşiyor. ContentLink de her gün büyüyen networkü ile bu alanda katkı sağlamakta. ContentLink 5 farklı reklam modelini destekliyor. Reklam veren veya yayıncı olarak üye olup hizmetlerinden faydalanabilirsiniz. Ayrıca bir WordPress bloğunuz varsa ve para kazanmak isterseniz WordPress eklentileriyle hemen para kazanmaya başlayabilirsiniz.Demosu da burada.

Bilgi mimarisi-Information Architecture

Bilgi kümeleri ile bilgiye ulaşanlar arasındaki etkileşimi zenginleştirmek için yapılan disiplinlere denir. Bir kitabın index ve içindekiler bölümleri bilgi mimarisi ile gerçekleşir. Genelde web sitelerinin tasarımları sırasında telaffuz edildiğinden bir çeşit tasarım çalıması gibi yanlış bir algıya sahiptir. Web navigasyonu bu işin küçük bir parçasıdır.

Bilgiyi çekici ve anlaşılır biçimde sunmak, sezgilerimizi izleyerek yeni bilgiye ulaşmayı eğlenceli ve kolay bir yolculuk gibi tasarlayabilmek, “bilgi mimarisi”nin temel meselesidir. İsim babası Richard Saul Wurman‘dır.

Bilgi mimarisi bir web sitesi için tasarımdan, yazılımdan ve kullanılabilirlik değerlerinden önce gelir ve her üçünden çok daha önemlidir. Semantik web bilgi mimarisinin gelişmesinin bir sonucudur.

Şuradan ingilizce güzel bir kaynağa ulaşabilirsiniz.

Wikipedia’da karalama-lekeleme işleri

Evet bunlar da oluyor. Dünyanın en büyük açık, özgür ansiklopedisinde yanıltıcı, karalayıcı bilgilere bu aralar sıkça rastlanır oldu. Çeşitli radikal guruplar, kolay olan ama yasal olmayan yollardan menfaat sağlamak isteyenler, rakiplerini karalamak isteyenler artık Wikipedia’ya da bulaşmı durumda. Sevmediğiniz birini Wikipedia’da mı gördünüz? Hemen altına “ünlü bir gay’dir” diye altına haşiye düşün. Rakibinize de atabildiğiniz çamuru atın.

Wikipedia’nın karalama nedeniyle Fransa’da devam eden davası sona erdi. Wikipedia suçsuz bulundu. Ancak soruna bir çözüm getirilmedi. Wikipedia yayın desteği verdiği tüm dillerde daha hızlı dernekleşmek zorunda.

Türkiye’de sosyal imleme…

Türkçe içerikli sosyal imleme (social bookmark) dendiğinde aklımıza gelen belli başlı 2-3 site var. Bunlar

www.100puan.com

www.oyyla.com

www.101bilge.com

www.linkibol.com

www.tusul.com

www.bagcik.com

ve

yeni açılan http://yumile.mynet.com 

Bunlar tabiki yurtdışındaki örneklerine göre çok zayıf kalmaktalar. Türkiye’deki güçlü medya guruplarının internet uzantıları henüz sosyal işaretlemenin gücünü farkedememişler. Farkına vardıkları gün ise gecikmiş bir gün olacaktır.

Linkz nihayet göründü!

oynasana.com‘da dolaşırken bazı harflerin altının çizili olduğunu gördüm. Bir de baktım o da ne! Linkz yayına çıkmış haberimiz yok. Hemen heyecanla siteye bakmak istedim ama kocaman Linkz yazısı ve boş bir sayfadan başka birşey yok. Reklamı biraz inceledim. Şimdilik Arçelik ve Coca-cola reklamları çıkıyor. Üstelik VibrantMedia‘nın formatıyla hemen hemen aynı.

Kısmen hayal kırıklığına uğradım. Çünkü bu tip modelleri yurtdışında daha çok forum sitelerinde uyguluyorlar ve aslında çok da başarılı değiller. Diğer taraftan kobiler için kullanılabilirliği ve faydası çok düşük bir reklam modeli. Yani kobiler hala google’a mahkum görünüyor. Linkz tabi ki bu yapıyı geliştirecektir. Ancak büyük oyunculara reklam satması bu yapıyla kolay olmayacaktır.

Hürriyet Bumerang ve Komik Pazarlık

Hürriyet adına ‘Bumerang’ dediği yeni bir Web 2.0 ürünü çıkarmış. Buna göre Hürriyet’e üye olduktan sonra size verilen script kodu kendi sitenize koyuyorsunuz. Gelen kodda hürriyet güncel haberleri bulunmakta. Üstelik beyaz arka plana standart fonlarla görüntüleniyor. Yani sayfanıza uygun bir arayüz seçemiyorsunuz. Neyse uzatmayalım sitenize koyduktan sonra eğer sitenize gelen kullanıcılar haberlere 1 defa tıkladığında Hürriyet sizin belirlediğiniz link ve metni  3 defa kendi sitesinde gösteriyor. Sonuç:

1. 3 görüntüye 1 tık hiç de adil değil. Çünkü sizin linkinizi sayfanın en altına koymakta. 3 değil 300 defa bile gösterse sizin gönderdiğiniz 1 tık’ın hakkını veremez.
2. Siz Hürriyetin trafiğini katkıda bulunup, haberlerini de yayınlarken; Hürriyet size sadece gösterim veriyor.
3. Aynı alanda ADnet reklamı da var. Sanki niyet 1 parmak bal çalıp sonra ADnet satışına yönlendirmek şeklinde.
4. Amiral Gemisi antin kuntin Web 2.0 servisleri yapacağına önce anasayfasını toparlasın. Haber ve reklam birbirine girmiş.

İş modeli ile ilgili sorunlar düzentilirse Bumerang belki işe yarar.

Google Analytics’in yeni sürümü akla zarar!

Google 2006 şubatında Measure Map adında yeni yazılmış bir blog analiz programını satın almıştı. O tarihten itibaren Google’ın web analiz araçları pazarında rekabet edeceğini kolayca kestirebildik. Yeni sürümde de gördük ki Google rakip tanımıyor! Peki bu kadar detaylı güzel veriler verirken nasıl para kazanacak? Üstelik de script tabanlı, anlık veri depolayarak bu işi yapmak tecrübelerle sabittir ki hiç de kolay değil. Evet analizler arasında Adwords sonuçlarını ayrı değerlendirerek, keywordle ilgili tavsiyeler vererek Adwords’e yönlendirmeler yapıyor. Bu da Adwords gelirlerini artırır belki. Yine de google kocaman bir analiz aracı yapıp buradan para kazanmıyorsa çöküşü yakındır ve hızlıdır. 1 yılda çökmedi o zaman bilmediğimiz gelir kaynakları var google imparatorluğunun galiba.

Diğer taraftan google’a üye olan kullanıcılar Google Gizlilik Sözleşmesi‘ni detaylı okuyorlar mı? Bütün sır burada aslında. Google dünyadaki insanların kişisel bilgilerinin ve internetteki davranışlarının saklandığı büyük bir havuz gibi duruyor. Sözleşmeyi de okumadan kabul ettiğimizden tüm kişisel bilgilerimizin kullanımını google’a emanet ediyoruz.

‘Elimde dünyanın demografisi var baba kaça alırsın?’

‘Asya pazarında popüler ürün listesi verelim mi abi? Yanlız sana tuzlu olur biraz!’

‘Bilader Türkiye’de hangi işe yatırım yapalım? Porno deme ama o bilgiyi açıkladınız tek kuruş ödemem…’

‘CIA ile el sıkıştık teröristleri online olduklarında ihbar edicez CPH(Cost per Head-Kelle başına)10.000$!!’